Obłęd

Salwadorski pisarz i publicysta decyduje się wyjechać do Gwatemali, aby na zlecenie tamtejszej kurii zredagować ponad tysiącstronicowy raport dokumentujący masakry na rdzennej ludności, jakich dopuszczano się przez trzydzieści lat. Praca z tak wstrząsającym tekstem, zawierającym liczne opisy bestialstwa, szybko zaczyna odciskać na nim silne piętno. Otaczający go świat staje się przedłużeniem czytanego dokumentu. „Nie jestem spełna rozumu” – to pierwsze z wielu zdań, które bohater przepisuje do notesu i recytuje przy różnych okazjach. Zawartość raportu wkrada się w jego życie, a poczucie zagrożenia i nieustanne dopatrywanie się spisku sprawiają wrażenie, że są czymś więcej niż wytworami przeciążonego umysłu. Horacio Castellanos Moya mierzy się w Obłędzie z zagadnieniami przemocy oraz powodowanej przez nią traumy pojedynczych osób, jak i całych społeczeństw. Dla autora przemoc stanowi bowiem jądro latynoamerykańskiej współczesności, natomiast strach i pogarda są środkami służącymi do kształtowania stosunków międzyludzkich. „Obłęd da się czytać jako jedną wielką aluzję do własnych ograniczeń. […] Tekst Castellanosa Moi, przez to, że zmusza nas do czytania, raz po raz, rzeczywistego raportu, do którego inaczej pewnie byśmy nie sięgnęli, bierze też na siebie odpowiedzialność za uwidacznianie problemu, uwidaczniając zarazem związane z tym ryzyka” – Barbara Jaroszuk, posłowie (fragment)